Een emotie verschijnt in het gezicht voordat iemand haar kan onderdrukken, soms maar een fractie van een seconde lang. Wie leert die korte signalen te zien, mist minder in het gesprek. Deze pagina legt uit wat micro-expressies zijn, welke zeven emoties het gezicht verraadt, en hoe u uw oog erin traint met de tool in het lab.
Emoties komen als eerste in het gezicht naar buiten, via spieren die nauwelijks bewust te sturen zijn.
Wie een emotie wil verbergen, onderdrukt die beweging vrijwel meteen, maar niet snel genoeg. Er blijft een expressie over die soms maar een fractie van een seconde duurt. Dat is een micro-expressie. Ze verschijnt onwillekeurig, en juist daarom is ze zo veelzeggend: ze ontsnapt aan de controle die iemand over zijn woorden wel heeft.
Daarnaast bestaan subtiele expressies: bewegingen die wel langer duren maar zo klein zijn dat ze makkelijk over het hoofd worden gezien, bijvoorbeeld alleen een lichte beweging van de binnenste wenkbrauwpunten. Beide zijn te trainen, en beide zitten in de tool.
De training werkt met een vast ritme: u ziet eerst een neutraal gezicht, daarna kort de expressie, en vervolgens weer neutraal. Vergelijk altijd met het neutrale gezicht van diezelfde persoon, want ieder gezicht staat in rust anders. Wat bij de een een frons lijkt, is bij de ander de gewone stand.
Er zijn zeven basisemoties die over culturen heen op dezelfde manier in het gezicht verschijnen. Dit zijn hun kenmerken, en telkens het detail dat de een van de ander onderscheidt.
De mondhoeken gaan omhoog en de wangen komen mee, waardoor kraaienpootjes bij de ooghoeken ontstaan. Het onderscheid dat ertoe doet: bij een oprechte lach doen de ogen mee, bij een sociale of gespeelde lach lacht alleen de mond. Geen opgetrokken wangen en geen kraaienpootjes betekent meestal beleefdheid, geen plezier.
De binnenste uiteinden van de wenkbrauwen komen omhoog en naar elkaar toe, waardoor de wenkbrauwen schuin komen te staan. De bovenoogleden zakken en de mondhoeken gaan licht omlaag. Die schuine stand van de wenkbrauwen is vrijwel niet bewust na te doen en daarom een van de betrouwbaarste signalen die er zijn.
De wenkbrauwen worden omlaag en naar elkaar getrokken, met verticale fronslijnen ertussen. De oogleden spannen zich tot een strakke blik en de lippen worden dunner of stevig op elkaar geperst. Woede kent veel verschijningsvormen: ingehouden met gesloten lippen, koud met vernauwde ogen, of vol met open mond.
De wenkbrauwen gaan omhoog en trekken tegelijk naar elkaar toe, de bovenoogleden komen omhoog waardoor wit boven de iris zichtbaar wordt, en de lippen worden horizontaal gespannen richting de oren. Angst wordt het vaakst verward met verrassing. Het verschil zit in de wenkbrauwen: bij angst naar elkaar toe, bij verrassing alleen omhoog.
De wenkbrauwen gaan hoog en gebogen omhoog, met horizontale rimpels op het voorhoofd. De ogen worden groter en de kaak zakt een stukje, met een ontspannen open mond. Verrassing is de kortste van alle emoties: duurt hij langer dan een seconde, dan wordt hij meestal gespeeld.
De neus rimpelt en de bovenlip komt omhoog, alsof er een onaangename geur hangt. De wangen worden opgetrokken en de wenkbrauwen zakken licht mee. De neusrimpel is het kenmerk dat walging onderscheidt van woede, waar de neus juist niet meedoet.
Aan een kant van het gezicht spant of tilt de mondhoek zich, terwijl de andere kant neutraal blijft. Minachting is de enige emotie die eenzijdig is, en juist die asymmetrie maakt hem herkenbaar. In gesprekken is dit een belangrijk signaal, omdat het op afkeuring of superioriteit wijst terwijl iemand vriendelijk blijft praten.
De tool traint uw oog in drie stappen: eerst leren, dan kennismaken, dan oefenen op snelheid. Anders dan een cursus zit de oefening in de tool zelf, u begint meteen.
De leerstof: wat een micro-expressie is en de zeven emoties met hun kenmerken, met beeld erbij. Uw naslag om mee te beginnen.
U ziet elke emotie rustig, met het neutrale gezicht ervoor en erna. U bepaalt zelf het tempo en went aan wat u moet zien.
De expressie flitst kort en u benoemt welke emotie het was. Op oplopende snelheid, met een score achteraf.
Na een ronde ziet u uw nauwkeurigheid, een detailscore per emotie, uw sterktes en uw aandachtspunten, dus welke emoties u nog verwart. U kunt uw voortgang over tijd volgen en een certificaat downloaden van uw resultaat.
In een gesprek dat ertoe doet, zegt het gezicht vaak iets anders dan de woorden. Een flits van minachting terwijl iemand vriendelijk blijft praten, een zweem van angst bij een bepaalde vraag, verdriet dat even doorbreekt en meteen wordt weggeslikt. Wie die signalen niet ziet, mist precies de momenten die om een vervolgvraag vragen.
De meeste mensen herkennen micro-expressies aanvankelijk nauwelijks boven het toeval. Dat is normaal, want het oog is er niet vanzelf op ingesteld. Met gerichte training gaat dat snel omhoog. Voor wie professioneel gesprekken voert, is het doel niet een perfecte score, maar een niveau waarop u de zeven emoties betrouwbaar herkent, ook wanneer ze kort en klein zijn, en waarop u de klassieke verwarringen, angst met verrassing, woede met walging, niet meer maakt. De tool laat per emotie zien waar u al sterk bent en waar nog niet.
Micro-expressies herkennen is een waarneming, geen kennis. En een waarneming zakt weg als u haar niet onderhoudt, net als een taal die u niet meer spreekt.
Daarom is deze training niet iets wat u een keer doet en afvinkt. Een paar korte rondes met enige regelmaat houden het oog scherp, veel beter dan een lange sessie die u daarna laat rusten. Doordat de snelheid oploopt en de flitsduur varieert, blijft de training uitdagend, ook als u al gevorderd bent. En doordat u op vier gezichten oefent, leert u de emotie los te zien van het gezicht waarop hij verschijnt, wat in de praktijk het verschil maakt.
Benieuwd hoe goed uw oog nu al is? De challenge is de snelste manier om erachter te komen: een korte reeks gezichten, meteen een score, en meteen zichtbaar welke emoties u nog verwart. Daarna traint u gericht in het lab en ziet u uw niveau ronde na ronde omhoog gaan.
