RID De Leugenacademie
Home/ CommunicatieLab/ Archetype-analyse
Kennis en tool

Archetype-analyse

Wie u tegenover u heeft, bepaalt hoe u het gesprek voert. Een strijder vraagt om het tegenovergestelde van een lover. De archetype-analyse brengt het grondpatroon van uw gesprekspartner in kaart langs vier typen, en legt daarbij uw eigen waarneming en de machinemeting over elkaar heen voor een nauwkeuriger beeld.

Vier archetypen op twee assen Mens en machine over elkaar Aanpak per type
01

De methode

Een archetype is een blijvende neiging, geen toestand van het moment. Waar iemands emotie tijdens een gesprek heen en weer beweegt, blijft zijn archetype ongeveer gelijk. Het is de grondlaag van hoe iemand zich verhoudt tot een ander, tot een taak, en tot confrontatie.

De analyse ordent mensen in vier grondtypen, elk met een eigen manier van reageren onder druk en een eigen zwakke plek. Kent u het type van uw gesprekspartner, dan weet u vooraf wat werkt en wat juist averechts uitpakt: waar de een openbloeit bij een zachte, persoonlijke benadering, klapt de ander daarbij dicht en heeft hij feiten en structuur nodig.

Deze kennis is niet vrijblijvend, want u voert haar zelf in de software in. Daarom moet u de vier typen en hun kenmerken echt beheersen. Deze pagina is die leerstof.

02

De twee assen

De vier archetypen ontstaan uit twee eenvoudige vragen. Waar richt iemand zich op, op de taak of op de mens? En hoe treedt hij naar buiten, extravert of introvert? Die twee assen samen maken vier kwadranten.

Taakgericht
Strijdertaakgericht · extravert
Koningtaakgericht · introvert
Magiermensgericht · extravert
Lovermensgericht · introvert
Mensgericht
← ExtravertIntrovert →

De diagonalen zijn elkaars tegenpolen: de Strijder tegenover de Lover, de Koning tegenover de Magier. Veel mensen zijn niet zuiver een type maar leunen tegen een buurtype aan. Dan spreekt men van een grensprofiel, bijvoorbeeld een Koning met Strijder.

03

De vier archetypen

Elk type heeft een eigen kern, een eigen manier van liegen, en een eigen aanpak. Doe wat werkt, en laat na wat averechts uitpakt.

StrijderTaakgericht en extravert

Resultaatgericht, dominant en ongeduldig. Wil winnen en zoekt de confrontatie. Zijn leugens gaan doorgaans over status.

Doe
  • Kom snel tot de kern en benoem het doel vooraf
  • Geef hem schijnbaar controle, laat hem op onderdelen winnen
  • Werk uitsluitend met feiten, houd uw mening erbuiten
  • Laat hem veel praten tot hij zichzelf tegenspreekt
Laat
  • Ga geen machtsstrijd aan over wie toegeeft
  • Bouw geen druk op als breekmiddel, daar wordt hij sterker van
  • Praat niet lang over koetjes en kalfjes, dan pakt hij de leiding
KoningTaakgericht en introvert

Beheerst, ordelijk en accuraat. Hecht aan structuur en correctheid, en is bang om fouten te maken. Hij liegt vooral door eigen fouten niet toe te geven.

Doe
  • Werk logisch, chronologisch en aantoonbaar accuraat
  • Rijg bewijsstukken aaneen tot een sluitende optelsom
  • Koppel elk feit aan de zaak, nooit aan de persoon
  • Spreek hem aan op het maken van een fout
Laat
  • Laat hem nergens inlopen en confronteer niet hard, hij slaat dicht
  • Toon geen eigen emotie
  • Elke slordigheid van u valt hem op en trekt de verhouding scheef
MagierMensgericht en extravert

Verbaal, charmant en verhalend. Speelt met aandacht en is sterk in het bedenken van leugens. Zijn leugens dienen doorgaans het krijgen van aandacht.

Doe
  • Neem de tijd, wees enthousiast en laat ruimte voor het verhaal
  • Gebruik humor en verhaalvorm om hem mee te krijgen
  • Zorg voor bewijs en blijf op uw strepen staan
  • Maak vooraf een aanvalsplan en houd u daaraan
Laat
  • Bluf niet, daar prikt hij doorheen
  • Word niet persoonlijk, blijf objectief
  • Laat u niet entertainen, dat is de valkuil bij dit type
LoverMensgericht en introvert

Warm, gevoelig en op verbinding gericht. Beroept zich op emotie en medelijden. Breekt doorgaans binnen vijftien tot twintig minuten bij een zachte benadering.

Doe
  • Houd een laag tempo aan en neem uitgebreid de tijd
  • Wees subjectief en persoonlijk, sluit aan bij zijn gevoel
  • Herhaal zijn woorden en laat merken dat u luistert
  • Betrek waar mogelijk de familie, dat is een sterke troef
Laat
  • Zet geen druk op, dan komt er niets meer uit
  • Forceer geen tempo en dwing geen keuze af
04

Mens en machine over elkaar

Dit is wat de archetype-analyse bijzonder maakt. De uitkomst komt niet uit één bron maar uit twee, die over elkaar heen worden gelegd.

Uitkomst 1

De mens

U scoort zelf uw waarnemingen aan de hand van criteria: hoe iemand spreekt, beweegt en reageert. Dat doet u blind, zonder de machine te zien, zodat uw oordeel zuiver is en niet gekleurd wordt door de meting.

Uitkomst 2

De machine

De software meet uit de video-opname zelf, tegen een ijking voor een zittende spreker: beweging, houding, gebaren, gezichtsexpressie, blikrichting. Onafhankelijk van wat u waarnam.

De twee over elkaar

Samen nauwkeuriger dan apart

De twee uitkomsten worden over elkaar heen gelegd. Waar ze samenvallen, staat u sterk: uw oog en de meting wijzen dezelfde kant op. Waar ze uiteenlopen, is dat een signaal om beter te kijken, want juist het verschil vertelt u iets. Twee onafhankelijke metingen die elkaar bevestigen, geven een betrouwbaarder beeld dan elke meting op zich.

05

Wat de software in het lab doet

  1. U kiest een dossier en de opnameDe video-opname van het gesprek blijft lokaal en wordt niet verstuurd. U kiest het dossier en de gesprekspartner.
  2. U scoort zelf, blindIn het mens-spoor beantwoordt u de criteria op grond van uw waarneming, zonder de machinemeting te zien. Zo blijft uw oordeel onafhankelijk.
  3. De machine meet uit de videoHet machine-spoor analyseert de opname tegen een ijking: beweging, houding, gebaren, gezichtsexpressie en blik. Elk signaal wijst naar een type.
  4. De twee worden vergelekenHet vergelijk-spoor legt beide uitkomsten over elkaar. U ziet waar ze samenvallen en waar ze uiteenlopen, met per type de weging.
  5. U krijgt het profiel en de aanpakHet dominante archetype, een eventueel grensprofiel, en de bijbehorende aanpak: wat te doen, wat te laten, en waar op te letten.
Schermafdruk volgt Hier komt een afbeelding van de analyse: het kwadrant met de twee metingen erop geprojecteerd, en het profiel met de aanpak.
06

Wat de tool u oplevert

Twee metingen, een beeld

Uw eigen oordeel en de machinemeting over elkaar, zodat u niet op een enkele bron hoeft te vertrouwen. Waar ze samenvallen, staat uw conclusie stevig.

Aanpak die klaarligt

Per type een concrete aanpak: wat te doen, wat te laten, waar op te letten. U weet vooraf hoe u deze persoon het beste benadert.

Het verschil is informatie

Lopen uw waarneming en de meting uiteen, dan is dat geen fout maar een aanwijzing. Juist daar leert u iets over uw eigen blik en over de persoon.

Grondig en navolgbaar

De uitkomst steunt op benoemde criteria en gemeten signalen, niet op een onderbuikgevoel. Uw typering is daardoor uit te leggen en te verantwoorden.

07

Doorlopend leren in de praktijk

Mensen typeren leert u door het te doen en uw oordeel te toetsen. Doordat uw blinde scoring naast de machinemeting komt te liggen, krijgt u bij elk gesprek terugkoppeling op uw eigen blik.

Van elk gesprek een leermoment

Waar u het bij het rechte eind had, bevestigt de meting u. Waar u ernaast zat, ziet u het meteen. Zo scherpt u uw gevoel voor de vier typen aan echte gesprekken, en wordt uw blinde inschatting gaandeweg betrouwbaarder.

Meten, trainen, op peil houden

De toets legt vast of u de vier typen en hun aanpak beheerst. De module houdt dat niveau vast doordat u haar bij uw gesprekken gebruikt. Zo blijft de norm zichtbaar, ook lang nadat de training achter de rug is.

Van kennis naar tool

Toegang tot de module

De archetype-software komt beschikbaar zodra u laat zien dat u de vier typen beheerst. Dat is hier extra belangrijk, want u voert de typering zelf in: zonder de theorie werkt de meting niet. Daarom eerst de kennis, dan de toets, dan de tool.

01

Kennis

U leest deze stof en beheerst de vier typen.

02

Toets

U toetst uw kennis van de archetypen en hun aanpak.

03

Op niveau

U haalt de vereiste score.

04

Module vrij

De analyse wordt voor u vrijgegeven in het lab.